पाकिस्तान : सिंधमध्ये दहशतवाद आणि रस्त्यावरील गुन्हेगारी एकाच सिस्टीमचे दोन चेहरे

कराचीमध्ये आज प्रश्न “दहशतवाद वाढतोय का?” असा राहिलेला नाही. खरा प्रश्न असा आहे की दहशतवाद आणि गुन्हेगारी आधीच एकत्र आले आहेत का? कारण जमिनीवर जे चित्र दिसत आहे ते धक्कादायक आहे. गोळीबार वेगळा नाही, चोरी वेगळी नाही आणि भीती तर सगळीकडे सारखीच पसरलेली आहे. त्यामुळे कराचीमध्ये दोन युद्ध नसून एकच युद्ध सुरू असल्याचं स्पष्ट दिसतं.

१७ एप्रिल २०२६ रोजी ओरंगी टाउनमध्ये पोलिसांवर झालेल्या हल्ल्याची जबाबदारी Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) ने स्वीकारली, तर १० एप्रिल रोजी मशिदीबाहेर झालेल्या हत्येचा संबंध Zainabiyoun Brigade शी जोडला गेला. या घटना दहशतवाद म्हणून मोजल्या जातात. पण त्याच शहरात दररोज मोबाइल स्नॅचिंग, बाईक चोरी आणि दर महिन्याला ४० ते ५० लोक डकैतीत मृत्यूमुखी पडत आहेत. त्यामुळे एक मूलभूत प्रश्न उभा राहतो. गोळी मारणारा आणि लूट करणारा खरोखर वेगळे आहेत का?

कराचीमध्ये गुन्हेगारी ही फक्त चोरी किंवा लूट नाही, तर ती एक आर्थिक साखळी बनली आहे. २०२५ मध्ये ६४,३२३ गुन्हे नोंदवले गेले, तर २०२६ च्या पहिल्या तीन महिन्यांतच १४,००० पेक्षा अधिक प्रकरणे समोर आली. ही केवळ आकडेवारी नसून हा एक सतत चालणारा कॅश फ्लो आहे. या पैशाचा वापर शस्त्र खरेदी, नेटवर्क टिकवणे आणि लॉजिस्टिक्ससाठी केला जातो. त्यामुळे रस्त्यावरचा स्नॅचर हा फक्त चोर नसून तो या संपूर्ण सिस्टीममधील एक “फीडर” असल्याचे चित्र दिसते.

दहशतवादी हल्ले कधीकधी होतात, पण भीती रोज निर्माण होते. एका दिवशी मोबाइल चोरीला जातो, दुसऱ्या दिवशी बाईक आणि तिसऱ्या दिवशी शेजाऱ्याला गोळी लागते. या सततच्या घटनांमुळे शहरातील लोक मानसिकदृष्ट्या आधीच अस्थिर झालेले असतात. त्यामुळे जेव्हा एखादा मोठा दहशतवादी हल्ला होतो, तेव्हा त्याचा परिणाम अनेक पटींनी वाढतो.

गुन्हेगारी आणि दहशतवाद यांच्यातील सर्वात धोकादायक दुवा म्हणजे मानसं. बेरोजगार युवक, आधीच गुन्ह्यात अडकलेले किंवा पैशासाठी काहीही करण्यास तयार असलेले लोक सहजपणे या साखळीत ओढले जातात. हेच लोक पुढे गँगचा भाग बनतात, नंतर नेटवर्कमध्ये सामील होतात आणि शेवटी दहशतवादी संघटनांपर्यंत पोहोचतात. त्यामुळे क्राईम हा दहशतवादासाठी कच्चा माल बनतो.

दरम्यान, सरकारकडून गुन्हेगारी १८ टक्क्यांनी कमी झाल्याचा दावा केला जातो. मात्र वास्तव वेगळेच आहे. अनेक नागरिक FIR नोंदवत नाहीत, पोलिस यंत्रणेवर प्रचंड ताण आहे आणि गुप्तचर यंत्रणा अनेकदा उशिरा प्रतिसाद देते. त्यामुळे कागदोपत्री परिस्थिती सुधारल्यासारखी दिसते, पण प्रत्यक्षात रस्त्यांवरील धोका कायम राहतो.

याचा एकत्रित विचार केला तर कराचीमध्ये आज एकच नेटवर्क कार्यरत असल्याचे दिसते. दहशतवादी गोळीबार करतो, गुन्हेगार लूट करतो, पण दोघेही एकाच अस्थिरतेच्या सिस्टीमचा भाग आहेत. फरक फक्त इतकाच आहे की एक मोठ्या बातम्यांमध्ये झळकतो, तर दुसरा रोजच्या आयुष्यात लोकांना त्रास देतो.

शेवटी प्रश्न पुन्हा त्याच ठिकाणी येऊन ठेपतो कराचीमध्ये दहशतवादी आणि चोर वेगळे नाहीत, तर ते एकाच बंदुकीच्या दोन ट्रिगर आहेत. आणि जोपर्यंत ही साखळी तुटत नाही, तोपर्यंत कराचीमध्ये नागरिकांसमोर एकच प्रश्न उभा राहणार आहे आज लूट होणार की गोळी लागणार?