हवा भरायचे दिवस गेले; आता FIFA चा फुटबॉल करावा लागतो चार्ज! FIFA World Cup 2026 च्या ‘ट्रायोंडा’ बॉलची जगभरात चर्चा

 FIFA World Cup 2026 साठी Adidas ने सादर केलेल्या अधिकृत ‘Trionda’ फुटबॉलची सध्या जगभरात चर्चा सुरू आहे. कारण हा केवळ एक फुटबॉल नसून अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सज्ज असलेला स्मार्ट बॉल आहे. यामध्ये बसविण्यात आलेल्या विशेष मोशन सेन्सरमुळे हा बॉल सामना सुरू होण्यापूर्वी चार्ज करावा लागतो. फुटबॉलच्या इतिहासात तंत्रज्ञानाचा इतका व्यापक वापर करणाऱ्या चेंडूंपैकी हा एक महत्त्वाचा बॉल मानला जात आहे.

या बॉलमध्ये कनेक्टेड बॉल टेक्नॉलॉजी  (Connected Ball Technology) वापरण्यात आली असून त्यातील सेन्सर चेंडूची हालचाल, वेग, दिशा आणि खेळाडूंचा स्पर्श प्रति सेकंद शेकडो वेळा नोंदवतो. ही माहिती थेट VAR (Video Assistant Referee) प्रणालीपर्यंत पोहोचते. त्यामुळे ऑफसाइड, हँडबॉल आणि इतर वादग्रस्त निर्णय अधिक जलद आणि अचूकपणे घेणे शक्य होते. रेफरींच्या निर्णयप्रक्रियेत या तंत्रज्ञानामुळे मोठी मदत होणार असल्याचे मानले जाते.

‘Trionda’ हे नावही विशेष अर्थपूर्ण आहे. ‘Tri’ म्हणजे तीन आणि स्पॅनिश भाषेतील ‘Onda’ म्हणजे लाट (Wave). त्यामुळे ‘Trionda’ चा अर्थ ‘तीन लाटा’ असा होतो. FIFA World Cup 2026 चे यजमान असलेल्या अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिको या तीन देशांच्या एकतेचे प्रतीक म्हणून हे नाव देण्यात आले आहे. बॉलच्या डिझाइनमध्येही या तीन देशांचे रंग आणि राष्ट्रीय प्रतीकांचा समावेश करण्यात आला आहे.

या बॉलमधील इलेक्ट्रॉनिक सेन्सर आणि डेटा ट्रान्समिशन प्रणाली कार्यरत ठेवण्यासाठी त्याला ऊर्जा पुरवठ्याची आवश्यकता असते. त्यामुळे सामना सुरू होण्यापूर्वी अधिकृत बॉल चार्ज केला जातो. मात्र ही जबाबदारी खेळाडूंची नसून FIFA आणि Adidas च्या तांत्रिक पथकाची असते. सामन्यापूर्वी सर्व बॉल पूर्ण क्षमतेने कार्यरत राहतील याची काळजी घेतली जाते.

फुटबॉलमधील या तांत्रिक क्रांतीकडे पाहता भविष्यात क्रिकेट, हॉकी आणि इतर खेळांमध्येही अशाच प्रकारचे स्मार्ट बॉल वापरले जाण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. क्रिकेटमध्ये आधीच DRS, बॉल ट्रॅकिंग, हॉटस्पॉट आणि स्निकोमीटर यांसारखी आधुनिक तंत्रज्ञाने वापरली जात आहेत. भविष्यात क्रिकेटच्या चेंडूमध्ये सेन्सर बसविल्यास वेग, स्विंग, स्पिन, बॅटला लागलेला सूक्ष्म स्पर्श किंवा नो-बॉल यासारख्या बाबी अधिक अचूकपणे नोंदवता येऊ शकतील.

हॉकीमध्येही स्मार्ट बॉलचा वापर निर्णायक ठरू शकतो. गोल लाईन ओलांडली का, चेंडूचा अचूक वेग किती होता किंवा खेळादरम्यान त्याची दिशा कशी बदलली, याची माहिती रिअल टाइममध्ये मिळू शकते. त्यामुळे पंचांच्या निर्णयांमध्ये अधिक पारदर्शकता आणि अचूकता येण्यास मदत होईल.

एकेकाळी फक्त चामड्याचा चेंडू म्हणून ओळखला जाणारा फुटबॉल आता सेन्सर, डेटा अ‍ॅनालिटिक्स आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या युगात प्रवेश करत आहे. आज FIFA विश्वचषकाचा अधिकृत बॉल चार्ज केला जात आहे; उद्या क्रिकेटचा चेंडू किंवा हॉकीचा बॉलही अशाच स्मार्ट तंत्रज्ञानाने सज्ज असणे आश्चर्यकारक ठरणार नाही. ‘Trionda’ हा केवळ विश्वचषकाचा चेंडू नसून क्रीडा क्षेत्रातील भविष्यातील तंत्रज्ञानाची झलक मानला जात आहे.