नदी वाहतेय समुद्राकडे… आणि गाव शोधतंय पाण्याचा थेंब!

सत्यमेव जयते न्यूज डॉट कॉम 

अलिबाग |

नदी वाहतेय… पाणी समुद्राला मिळतेय… आणि दुसरीकडे गावाला उन्हाळ्यात पाण्याच्या थेंबासाठी संघर्ष करावा लागतोय. हा विरोधाभास संपवण्यासाठी घोळ नदीचे वाहून जाणारे पाणी सारळ तलावात आणून साठवण्याच्या प्रयत्नांना आता गती मिळाली आहे.

जिल्हा परिषद सदस्य तथा राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अलिबाग-मुरुड-रोहा विधानसभा मतदारसंघाचे अध्यक्ष अमित अशोक नाईक यांच्या पुढाकारातून हा महत्त्वपूर्ण उपक्रम पुढे आला आहे.

घोळ नदीतील पाणी पाइपलाइनद्वारे सारळ तलावात आणून त्याचा स्थानिक पातळीवर उपयोग करण्याची संकल्पना प्रत्यक्षात आणण्याच्या दिशेने पावले टाकली जात आहेत. त्यामुळे सारळ-म्हात्रोळी परिसरातील गेल्या सुमारे ३० वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या पाण्याच्या प्रश्नाला कायमस्वरूपी उत्तर शोधण्याच्या प्रयत्नांना सुरुवात झाली आहे.

सारळ परिसरातून वाहणाऱ्या घोळ नदीतील मोठ्या प्रमाणातील पाणी अखेरीस समुद्राला जाऊन मिळते. मात्र या उपलब्ध जलस्रोताचा स्थानिक पातळीवर पुरेसा उपयोग होत नसल्याने उन्हाळ्यात परिसरातील ग्रामस्थांना पाणीटंचाईचा सामना करावा लागतो. त्यामुळे नदीतील उपलब्ध पाण्याचा योग्य पद्धतीने साठा करून तो गरजेच्या काळात वापरण्याची गरज अनेक वर्षांपासून व्यक्त होत होती.

याच पार्श्वभूमीवर घोळ नदीचे पाणी सारळ तलावात आणण्याचा प्रयत्न महत्त्वाचा मानला जात आहे. हा केवळ तलाव भरण्याचा प्रकल्प नसून उपलब्ध जलस्रोताचा स्थानिक गरजांसाठी नियोजनबद्ध वापर करण्याचा प्रयत्न असल्याचे मानले जात आहे.

सारळ तलावात मुबलक पाणीसाठा उपलब्ध व्हावा, घोळ नदीचे पाणी समुद्राला वाहून जाण्याऐवजी परिसराच्या उपयोगी पडावे आणि उन्हाळ्यातील पाणीप्रश्नावर उपाय व्हावा, अशी ग्रामस्थांची मागणी गेल्या तीन दशकांपासून होती.

या मागणीला आता प्रत्यक्ष कामाची जोड मिळत असल्याने ग्रामस्थांमध्ये समाधानाचे वातावरण आहे. या उपक्रमाच्या अनुषंगाने सारळ तलाव परिसरात जलपूजन करण्यात आले. नारळ व मिठाई अर्पण करून विधिवत पूजा करण्यात आली. उपस्थित ग्रामस्थांनी सामूहिक प्रार्थना करत हा उपक्रम यशस्वी होण्यासाठी शुभेच्छा व्यक्त केल्या.

सारळ तलावात नदीचे पाणी साठल्यास त्याचा फायदा केवळ तलावापुरता मर्यादित राहणार नाही, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. तलावातील पाणीसाठा वाढल्याने परिसरातील विहिरी आणि बोअरवेलच्या पाणीपातळीला अप्रत्यक्ष मदत होण्याची शक्यता आहे.

विशेषतः उन्हाळ्यात भूजलपातळी खालावल्याने निर्माण होणाऱ्या पाणीटंचाईच्या काळात हा जलसाठा महत्त्वाचा ठरू शकतो. गावातील आरओ यंत्रणेसाठी आवश्यक पाण्याची उपलब्धता सुधारण्यासही या उपक्रमाचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.

हवामानातील बदल, अनियमित पाऊस आणि वाढती पाण्याची गरज पाहता भविष्यात स्थानिक जलस्रोतांचे संवर्धन आणि पाण्याचे नियोजन अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे. त्यामुळे उपलब्ध पाण्याचा प्रत्येक थेंब साठवणे आणि गरजेच्या वेळी त्याचा उपयोग करणे ही काळाची गरज आहे.
घोळ नदीचे पाणी सारळ तलावात आणण्याचा प्रयत्न याच व्यापक दृष्टिकोनातून पाहिला जात आहे. नदीचे पाणी समुद्राला जाण्याआधी त्यातील काही पाणी स्थानिक जलसाठ्यात वळवले, तर त्याचा फायदा पुढील अनेक वर्षे परिसराला मिळू शकतो.

अमित अशोक नाईक यांच्या पुढाकारातून सुरू झालेल्या या प्रयत्नामुळे ३० वर्षांपासूनच्या मागणीला दिशा मिळाली असली तरी या उपक्रमाचे खरे यश त्याची प्रभावी आणि पूर्ण अंमलबजावणी झाल्यानंतरच दिसून येणार आहे. घोळ नदीचे पाणी नियोजनानुसार सारळ तलावात पोहोचावे, तलावात अपेक्षित पाणीसाठा निर्माण व्हावा आणि त्याचा प्रत्यक्ष लाभ सारळ-म्हात्रोळी परिसरातील ग्रामस्थांना मिळावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

नदीचे पाणी समुद्राला मिळणे हा निसर्गाचा प्रवाह; मात्र त्यातील उपलब्ध पाण्याचा काही भाग गावाच्या भविष्यासाठी साठवणे हे नियोजनाचे काम. सारळमध्ये सुरू झालेला हा प्रयत्न त्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वाचे पाऊल ठरण्याची अपेक्षा आहे.
…….