अलिबागसमोर नवा प्रश्न : ‘संरक्षित कांदळवन’ की सुरक्षित शहर? जलनिस्सारणासाठी नवे धोरण राबविणार; प्रशांत नाईक यांचा पुढाकार

सत्यमेव जयते न्यूज डॉट कॉम 

अलिबाग |

अलिबाग शहराला दरवर्षी पावसात पाणी साचते, त्याला जबाबदार नेमके कोण? वाढते शहरीकरण, विकासकामे की पर्यावरण संरक्षणाच्या नावाखाली नैसर्गिक जलनिस्सारण व्यवस्थेवर आलेले बंधन? हा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे. एका बाजूला संरक्षित कांदळवनांचे संवर्धन, तर दुसऱ्या बाजूला हजारो नागरिकांचे पावसाळ्यातील हाल… या दोन्हींचा समतोल साधणारे जलनिस्सारणाचे नवे धोरण राबविण्याचा पुढाकार आता अलिबाग नगरपरिषद घेणार असल्याची भूमिका माजी नगराध्यक्ष तथा विद्यमान वीज व बांधकाम सभापती प्रशांत नाईक यांनी मांडली.

रायगड जिल्ह्याचे मुख्यालय असलेले अलिबाग हे राज्यातील वेगाने विकसित होणाऱ्या पर्यटननगरींपैकी एक आहे. पर्यटन व्यवसायाचा वाढता विस्तार, झपाट्याने होत असलेले शहरीकरण आणि मोठ्या प्रमाणावर उभे राहत असलेले गृहनिर्माण प्रकल्प यामुळे शहराचा चेहरामोहरा वेगाने बदलत आहे. या वाढत्या शहराला स्वच्छ, सुंदर आणि नियोजनबद्ध ठेवण्यासाठी अलिबाग नगरपरिषद सातत्याने प्रयत्न करत असून शहरात नियमित स्वच्छता, नालेसफाई आणि आवश्यक त्या सुविधा पुरविण्याचे काम सुरू असल्याचे नाईक यांनी सांगितले.

सध्या पावसाळा सुरू झाला असून शहरातील काही भागांत पाणी साचण्याच्या घटना घडत आहेत. मात्र, अलिबाग शहराची भौगोलिक रचना बशीच्या आकाराची असल्याने मुसळधार पावसात काही ठिकाणी पाणी साचणे ही नैसर्गिक बाब आहे. अशा परिस्थितीत शहरातील पावसाच्या पाण्याचा निचरा सुरळीत होण्यासाठी नैसर्गिक नाल्यांची व्यवस्था अत्यंत महत्त्वाची ठरते.

नगरपरिषदेची स्थापना झाल्यापासून शहरातील नैसर्गिक नाल्यांचे जतन, त्यांची नियमित स्वच्छता, गाळ काढणे आणि डागडुजी करण्याची कामे सातत्याने करण्यात आली आहेत. अलिबाग शहरातील नैसर्गिक नाले डम्पिंग ग्राउंड परिसरात एकत्र येतात आणि तेथून पुढे खाडीत जाऊन मिळतात. शहरातील पावसाच्या पाण्याचा संपूर्ण निचरा या नैसर्गिक नाल्यांमधूनच होत असल्याने ही व्यवस्था शहरासाठी अतिशय महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले.
मात्र, गेल्या काही वर्षांपासून या नैसर्गिक नाल्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर संरक्षित कांदळवन वाढल्याने पाण्याच्या प्रवाहात अडथळे निर्माण होत असल्याचा दावा प्रशांत नाईक यांनी केला. कांदळवन हे पर्यावरणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे असून कायद्याने संरक्षित असल्यामुळे त्यामध्ये कोणतीही कारवाई करण्यासाठी संबंधित विभागाची परवानगी आवश्यक असते. त्यामुळे नाल्यांमधून पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह अनेक ठिकाणी बाधित होत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

यामुळे भरतीच्या वेळी समुद्राकडे जाणारे पावसाचे पाणी बाहेर पडू शकत नाही. उलट तेच पाणी शहराच्या दिशेने परत येते आणि शहरातील विविध भागांत पाणी साचण्याच्या घटना घडतात. त्यामुळे अलिबागमधील जलनिस्सारणाचा प्रश्न हा केवळ पावसाचा किंवा विकासकामांचा नसून नैसर्गिक नाल्यांमध्ये निर्माण झालेल्या अडथळ्यांचा असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी नगरपरिषदेने यापूर्वीही प्रयत्न केले होते. नगरपरिषदेचे अधिकारी आमरे यांनी कांदळवन विभागातील शिंदे या अधिकाऱ्यांची भेट घेऊन आवश्यक परवानगीसाठी पाठपुरावा केला होता. मात्र, “पत्र दिले तर ते रेकॉर्डवर राहील, त्यामुळे पत्र देऊ नका,” असे संबंधित अधिकाऱ्यांनी सांगितल्याचा दावा प्रशांत नाईक यांनी केला. त्यामुळे या प्रश्नावर अपेक्षित निर्णय होऊ शकला नसल्याचे त्यांनी नमूद केले.

आता संबंधित विभागात नवीन अधिकारी असल्याने त्यांच्या समोर हा विषय नव्याने मांडण्यात येणार आहे. नैसर्गिक नाल्यांमधील अडथळे दूर करण्यासाठी आवश्यक परवानग्या मिळविणे, पर्यावरण विभाग, कांदळवन विभाग आणि संबंधित यंत्रणांमध्ये समन्वय निर्माण करणे, तसेच पर्यावरण संवर्धनाला धक्का न लावता शहराच्या जलनिस्सारण व्यवस्थेला गती देण्यासाठी नगरपरिषद नव्या धोरणावर काम करणार असल्याची माहिती त्यांनी दिली.

“अलिबागसारख्या वेगाने विकसित होणाऱ्या पर्यटननगरीसाठी पर्यावरण संवर्धन आणि जलनिस्सारण व्यवस्था यांचा समतोल राखणारे नवे धोरण राबविण्यासाठी आम्ही पुढाकार घेणार आहोत. संबंधित विभागांशी समन्वय साधून नैसर्गिक नाल्यांमधील अडथळे दूर करण्यासाठी आवश्यक प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण करण्यात येईल. नागरिकांना दरवर्षी पाणी साचण्याच्या समस्येला सामोरे जावे लागू नये, यासाठी कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्यावर आमचा भर असेल,” असे प्रशांत नाईक यांनी स्पष्ट केले.

अलिबागच्या भविष्यातील विकासाचा वेग कायम ठेवायचा असेल, तर पर्यावरण संवर्धन आणि नागरी सुविधा यांच्यात संघर्ष नव्हे, तर समन्वय निर्माण करणे आवश्यक आहे. त्याच दिशेने जलनिस्सारणासाठी नवे धोरण राबवून अलिबागला दरवर्षीच्या पाणी साचण्याच्या समस्येतून कायमस्वरूपी मुक्त करण्याचा नगरपरिषदेचा प्रयत्न राहील, असा विश्वासही प्रशांत नाईक यांनी व्यक्त केला.
दरम्यान, या संदर्भात अलिबागचे वनपरिक्षेत्र अधिकारी कुलदीप पाटकर यांच्याशी संपर्क साधला असता त्यांनी सांगितले की, अलिबाग नगरपरिषदेकडून या विषयासंदर्भात अद्याप कोणताही अधिकृत प्रस्ताव त्यांच्या कार्यालयाकडे प्राप्त झालेला नाही. मात्र, असा प्रस्ताव प्राप्त झाल्यानंतर नियमानुसार त्याची तपासणी करून आवश्यक ती कार्यवाही करण्यात येईल. पर्यावरण संवर्धन आणि नागरिकांच्या हिताचा समतोल राखत या प्रश्नावर सकारात्मक तोडगा काढण्यासाठी वन विभाग सहकार्य करेल, असेही पाटकर यांनी स्पष्ट केले.
…..
कसे असेल जलनिस्सारण धोरण?

अलिबाग शहरातील पाणी साचण्याच्या समस्येकडे केवळ एखाद्या विकासकामाच्या किंवा स्वतंत्र योजनेच्या चौकटीत न पाहता, सर्व संबंधित विभागांचा समन्वय साधणाऱ्या व्यापक कार्यपद्धतीतून तोडगा काढला जाणार आहे. त्यासाठी नैसर्गिक नाल्यांचे वैज्ञानिक सर्वेक्षण, भरती-ओहोटीचा अभ्यास, वन विभाग, कांदळवन विभाग आणि नगरपरिषद यांच्यात समन्वय यंत्रणा उभारणे, पर्यावरणाला धक्का न लावता पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह सुरळीत ठेवण्यासाठी तांत्रिक उपाययोजना, तसेच पावसाळ्यापूर्वी संयुक्त पाहणी आणि नियमित देखभाल या बाबींवर भर दिला जाणार आहे. भविष्यातील शहरीकरण, पर्यटनवाढ आणि हवामान बदलाचा विचार करून शहराच्या जलनिस्सारण व्यवस्थेचा दीर्घकालीन आराखडा तयार करण्यात येईल, अशी माहिती प्रशांत नाईक यांनी दिली.
……