मुंबईचं राजकारण तुमच्या मर्जीनं नाही — अजित पवारांचा फडणवीस–शिंदेंना उघड इशारा?

मुंबई मनपाच्या निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर नवाब मलिक यांच्याकडेच जबाबदारी कायम ठेवण्याचा अजित पवारांचा निर्णय हा केवळ राष्ट्रवादी काँग्रेसचा अंतर्गत विषय नाही. तो थेट आणि स्पष्ट राजकीय इशारा आहे आणि तो इशारा भाजपचे देवेंद्र फडणवीस आणि शिवसेनेचे एकनाथ शिंदे यांच्यासाठीच आहे. हा इशारा भाषणातून नाही, घोषणांतून नाही, तर निर्णयातून दिलेला आहे. आणि म्हणूनच तो अधिक बोचरा ठरतो.

अजित पवार हे भावनिक राजकारण करणारे नेते नाहीत. ते आकड्यांचा, मतदारवर्गांचा आणि परिणामांचा हिशोब मांडून निर्णय घेणारे नेते म्हणून ओळखले जातात. कोणता नेता किती सभा घेतो, किती घोषणाबाजी करतो, यापेक्षा कोणत्या मतदारवर्गावर कोणाचा प्रभाव आहे, हे गणित ते अधिक गांभीर्याने पाहतात. मुंबईसारख्या शहरात, जिथे ५ ते ७ टक्के मतांचा फरकही सत्ता बदलू शकतो, तिथे नवाब मलिक यांच्यासारख्या नेत्याला बाजूला काढणं म्हणजे स्वतःच्या पायावर कुऱ्हाड मारणं, हे अजित पवारांना चांगलंच ठाऊक आहे.

भाजप आणि शिवसेनेला वाटतं की नवाब मलिक हा केवळ वादग्रस्त चेहरा आहे. पण अजित पवारांना माहीत आहे — नवाब मलिक म्हणजे मुंबईतील मुस्लिम आणि दलित मतदारांमध्ये स्वीकारार्ह असलेला राजकीय प्रभाव. राष्ट्रवादीची मुंबईत संघटनात्मक ताकद मर्यादित असली, तरी नवाब मलिक यांचा प्रतीकात्मक आणि सामाजिक प्रभाव अजूनही टिकून आहे. आणि निवडणुकीत संघटनेपेक्षा कधी कधी प्रभावच निर्णायक ठरतो.

भाजप आणि शिवसेनेचं राजकारण मुख्यतः एकसंघ हिंदू मतपेढीच्या गणितावर उभं आहे. पण मुंबई हे राज्यातलं सर्वात बहुविध आणि संवेदनशील राजकीय मैदान आहे. इथे कोणताही मतदारवर्ग पूर्णपणे दुर्लक्षित करता येत नाही. अजित पवारांचा नवाब मलिक यांच्यावरील निर्णय म्हणजे फडणवीस–शिंदेंना दिलेला संदेश आहे.

तुमचं गणित आम्हाला माहीत आहे, पण आमचं गणित वेगळं आहे. हा निर्णय स्वीकारणं म्हणजे भाजपच्या दबावापुढे झुकणं, आणि तो दबाव नाकारून अजित पवारांनी स्पष्ट केलं आहे की महायुतीत आम्ही दुय्यम भागीदार नाही.

नवाब मलिक यांना बाजूला सारण्यासाठी भाजपकडून उघड आणि अप्रत्यक्ष दबाव होता. पण अजित पवारांनी तो दबाव स्वीकारला नाही.

यातून एक गोष्ट स्पष्ट होते की, महायुती आहे, पण निर्णय स्वायत्त असतील. मुंबईत कोण जबाबदारी घेणार, कोण नेतृत्व करणार, हे दिल्ली किंवा नागपूरच्या दबावावर ठरणार नाही, हा इशारा अजित पवारांनी दिल्याचे या निर्णयातून दिसून येते.

या निर्णयामुळे महायुतीतील अंतर्गत ताण आता लपून राहिलेला नाही. नवाब मलिक हा मुद्दा फक्त निमित्त आहे. खरा प्रश्न आहे कोण ठरवणार शहरी राजकारणाचं भविष्य? अजित पवारांनी आपल्या निर्णयातून हे स्पष्ट केलं आहे की, मुंबईसारख्या महत्त्वाच्या शहरात ते आपलं राजकीय गणित स्वतः ठरवणार आहेत.

नवाब मलिक यांच्याकडे जबाबदारी कायम ठेवणं हा धाडसी निर्णय आहे. तो वादग्रस्तही आहे. पण तो सर्वांत महत्त्वाचा म्हणजे राजकीय स्पष्टतेचा निर्णय आहे. अजित पवारांनी फडणवीस आणि शिंदे यांना शब्दांत नाही, तर कृतीतून सांगितलं आहे. मतदारवर्गाचं गणित समजून घ्या, नाहीतर महायुतीचंच गणित कोसळेल.

…..